NGÀNH NGHỀ NÔNG THÔN Đề Tài - Dự Án

Giới thiệu về quy trình sản xuất muối sạch theo phương pháp kết tinh trên ruộng trải bạt tại Cần Giờ

         Với 23 km chiều dài bờ biển, nghề làm muối tại huyện Cần Giờ, thành phố Hồ Chí Minh đã được hình thành và phát triển khá lâu. Trong niên vụ muối 2013-2014, diện tích sản xuất muối của huyện Cần Giờ đạt 1.666,9 ha (xếp hạng 03/21 tỉnh thành về diện tích sản xuất diêm nghiệp), năng suất bình quân khoảng 67,1 tấn/ha, tổng sản lượng muối đạt 111.822 tấn. Nghề làm muối tại huyện Cần Giờ đã góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động tại địa phương, đóng góp tích cực cho quá trình phát triển kinh tế xã hội của thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung. 
         Hiện nay, tại huyện Cần Giờ tồn tại hai phương pháp sản xuất muối chủ yếu, đó là phương pháp sản xuất muối truyền thống (phương pháp sản xuất muối đất) và phương pháp sản xuất muối kết tinh trên nền ruộng trải bạt (phương pháp sản xuất muối bạt). Phương pháp sản xuất muối truyền thống là lấy nước biển phơi kết tinh trên nền đất vào mùa nắng nên sản phẩm chính là muối thô, năng suất, chất lượng thấp, quá trình sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, nắng nóng thì sản lượng cao nhưng khi gặp mưa trái mùa diêm dân có thể bị mất hoàn toàn nếu chưa kịp thu hoạch muối tại ruộng. Đồng thời, chất lượng muối sản xuất trên nền đất chưa cao do còn lẫn nhiều tạp chất. 
        Nhằm tăng năng suất, chất lượng muối, góp phần nâng cao thu nhập cho hộ diêm dân, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Chi cục Phát triển nông thôn) đã phối hợp với Ủy ban nhân dân huyện Cần Giờ (Phòng Kinh tế huyện Cần Giờ) và các xã có diện tích sản xuất muối tập trung (xã Lý Nhơn, xã Thạnh An) tổ chức hướng dẫn, vận động bà con diêm dân chuyển sang sản xuất muối theo phương pháp kết tinh trên nền ruộng trải bạt. Đồng thời giới thiệu, thử nghiệm phương pháp sản xuất muối trải bạt kết hợp cất trữ nước chạt nhằm giúp bà con diêm dân chủ động trong sản xuất, tránh lệ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, giảm thời gian kết tinh muối. Đây là những mô hình sản xuất muối có hiệu quả, làm tăng năng suất, chất lượng muối, từ đó góp phần tăng giá bán, nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho diêm dân địa phương.
     1. Quy trình sản xuất muối sạch theo phương pháp kết tinh muối trên nền ruộng trải bạt: 
      Về cơ bản các giai đoạn sản xuất muối theo phương pháp trải bạt giống với phương pháp truyền thống, chỉ khác ở ô kết tinh có lót bạt nhựa. Do đặc thù của huyện Cần Giờ là nền đất yếu nên không thể đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng vững chắc trên đồng ruộng muối; ngoài ra độ sạch của nước biển tại huyện Cần Giờ nhiều tạp chất so với một số vùng sản xuất muối duyên hải miền Trung. Do đó, phương pháp sản xuất muối kết tinh trên ruộng trải bạt là phương pháp sản xuất muối sạch phù hợp với đặc thù, thổ nhưỡng tại huyện Cần Giờ. 
Trong sản xuất, diện tích ô bốc hơi thường chiếm tỉ lệ 85% và ô kết tinh chiếm tỉ lệ 15% trên tổng diện tích sản xuất. Với quy mô sản xuất là 10.000 m2 (1 ha) thì diện tích ô bốc hơi thường đạt 8.500 m2, chia làm 7 ô (bình quân mỗi ô từ 1.100 đến 1.500 m2); diện tích ô kết tinh là 1.500 m2, được chia thành các ô nhỏ để dễ trải bạt và mau thu hoạch.
     Các bước thực hiện trải bạt tại ô kết tinh:
Bước 1: Chuẩn bị đất. Mặt đất phải bằng phẳng, cứng, không còn nước đọng lại trên nền đất.
Bước 2: Sau khi đất đã chuẩn bị xong, bạt nhựa được đem xuống ruộng muối. Chiều dài mỗi cuộn bạt được cắt theo chiều dài của ruộng muối. 
Bước 3: Thực hiện quá trình trải bạt nhựa: Trải bạt nhựa phải bao phủ bờ ruộng muối. Khi chuẩn bị ruộng muối mỗi ô vuông muối hình chữ nhật thì tốt, không nên là hình thang. Cuộn bạt được trải dài theo chiều dài của ruộng muối. 
Bước 4: Tiến hành dán 2 tấm bạt lại với nhau. Pha keo dán: Dùng keo AU 5199, Sylen là dung môi để pha keo. Tỷ lệ: 1kg – 250g. Keo và dung môi được trộn lẫn với nhau và được khuấy bằng que. Thực hiện quá trình dán keo lên 2 mép của bạt nhựa. Thời gian sau khi quét keo là 10 – 15 phút rồi mới dán 2 tấm bạt nhựa lại với nhau. 
Bước 5: Dùng thanh tre mỏng để giữ chặt bạt nhựa với bờ ruộng. Khoảng cách giữa những thanh tre phải đều nhau.
Bước 6: Dùng keo dán chặt ống dẫn nước và bạt nhựa lại với nhau. Gắn mạng lưới bằng sợi thủy tinh để lọc nước.
Bước 7: Đưa nước muối vào ruộng kết tinh. Nước muối trước khi đưa vào ruộng muối trải bạt phải đạt ít nhất là 200Be.
Bước 8: Nước muối chảy lan vào từng góc của ruộng muối, do đó đẩy không khí còn ở dưới tấm bạt dồn vào giữa. Cần dùng bàn cào để để đẩy lớp không khí dưới tấm bạt ra ngoài.
Bước 9: Phơi nắng và đợi muối kết tinh. Thu hoạch muối.
       2. Quy trình sản xuất muối theo phương pháp kết tinh trên ruộng trải bạt kết hợp cất trữ nước chạt: 
      Trong quá trình sản xuất muối, nếu xuất hiện các cơn mưa, diêm dân thu toàn bộ nước trong những ô kết tinh và những ô chứa nước biển có độ mặn cao về hồ chứa (hồ chứa nước chạt có che mưa, sử dụng máy bơm hoặc tháo trực tiếp qua hệ thống mương dẫn). Khi trời nắng, nước chạt sẽ được bơm ra để kết tinh lại. Từ đó giúp cho quá trình sản xuất muối không bị gián đoạn khi thời tiết thay đổi thất thường. Thực hiện mô hình này, hộ diêm dân có thể sản xuất muối trong mùa mưa (vào những tháng có số ngày nắng liên tục từ 4 – 5 ngày trở lên). Hệ thống hồ thu – trữ nước chạt gồm: hồ chứa, bạt nhựa để làm bạt lót, gỗ làm mái che và tôn xi măng.
       Các bước thực hiện để xây dựng hồ cất trữ nước chạt
Bước 1:  Thi công đào hồ. Với quy mô diện tích sản xuất muối bình quân từ 1,0 – 3,0 ha, sản xuất tập trung hoặc phân tán, thì chiều dài hồ cất trữ nước chạt có thể xây dựng là 24 m; chiều ngang 4,5 m. Hồ được thiết kế xây dựng theo hình thang, đáy lớn (ở phía trên) 4,5 m; đáy nhỏ (ở phía dưới) 3 m. Chiều sâu so với mặt đất 1,5 m. Tổng thể tích hầm chứa có thể đạt 153 m3. 
Bước 2: Lót bạt ở đáy và xung quanh thành. 
Bước 3: Xẻ gỗ làm khung mái che và lợp tôn Fibro ximăng làm mái.
       3. Đánh giá hiệu quả của 02 mô hình:
     Về năng suất: Do lớp bạt màu đen giúp hấp thu mạnh năng lượng bức xạ mặt trời, vì vậy làm nước biển nhanh kết tinh thành muối. Đối chiếu với năng suất bình quân của phương pháp sản xuất muối truyền thống (muối đất) tại niên vụ 2013-2014 là 58,7 tấn/ha/vụ, thì bình quân phương pháp sản xuất muối trải bạt tại niên vụ 2013-2014 đạt 74 tấn/ha. Cho thấy, năng suất bình quân của mô hình sản xuất muối theo phương pháp kết tinh trên nền ruộng trải bạt cao hơn 1,26 lần so với phương pháp truyền thống. Nếu kết hợp sản xuất muối bạt với cất trữ nước chạt thì năng suất, sản lượng muối có thể tăng từ 1,5 – 1,7 lần so với phương pháp truyền thống.
     Về chất lượng: Theo kết quả phân tích chất lượng muối tại Trung tâm Đào tạo và phát triển Sắc Ký thành phố Hồ Chí Minh, chất lượng muối trải bạt vượt trội so với chất lượng muối thô sản xuất theo phương pháp truyền thống. Đặc biệt muối có độ trắng cao, sạch hơn, có độ mặn nhiều hơn, thể hiện qua chỉ tiêu tạp chất không tan hết sức nhỏ và hàm lượng NaCl cao hơn. Bên cạnh đó, việc dự trữ và điều tiết nước biển có độ mặn cao tại hồ thu trữ nước chạt giúp lắng đọng tạp chất, tăng độ nguyên chất nước, làm muối được sạch hơn. 
    Về thời gian sản xuất: thời gian kết tinh sẽ giảm từ 3 – 5 ngày đối với mô hình sản xuất muối trải bạt trên ruộng kết tinh và 5 – 7 ngày đối với mô hình sản xuất muối trải bạt gắn với cất trữ nước chạt so với phương pháp truyền thống.
   Về mặt lao động: giảm được 0,5 công lao động/01 ha so với sản xuất muối truyền thống.
   Về giá bán: giá muối bạt cao hơn muối đất bình quân 1,2 lần do chất lượng muối theo phương pháp trải bạt tốt hơn. Cụ thể, trong niên vụ muối 2009-2010, giá muối bạt thu mua tại ruộng là 800 đồng/kg cao gấp 1,2 lần giá muối đất (bình quân 665 đồng/kg); niên vụ 2010-2011, giá muối bạt thu mua tại ruộng là 1.100 đồng/kg cao gấp 1,19 lần giá muối đất (bình quân 925 đồng/kg); niên vụ 2011-2012, giá muối bạt thu mua tại ruộng là 1.950 đồng/kg cao gấp 1,1 lần giá muối đất (bình quân 1.775 đồng/kg); niên vụ 2012-2013, giá muối bạt thu mua tại ruộng là 1.400 đồng/kg cao gấp 1,27 lần giá muối đất (bình quân 1.100 đồng/kg) và niên vụ 2013-2014, giá muối bạt thu mua tại ruộng là 1.200 đồng/kg cao gấp 1,06 lần giá muối đất (bình quân 1.125 đồng/kg).
    4. Hỗ trợ phát triển sản xuất muối trải bạt:
Hiện nay để có thể đầu tư phát triển mô hình sản xuất muối theo phương pháp kết tinh trên nền ruộng trải bạt và mô hình sản xuất muối bạt gắn với cất trữ nước chạt, các hộ diêm dân có thể vay vốn và hưởng hỗ trợ lãi vay theo Quyết định số 13/2013/QĐ-UBND ngày 20 tháng 3 năm 2013 của Ủy ban nhân dân thành phố về việc ban hành quy định về khuyến khích chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị trên địa bàn thành phố giai đoạn 2013-2015, theo đó: tổ chức, cá nhân vay vốn đầu tư bạt nhựa phục vụ phát triển diêm nghiệp sẽ được ngân sách thành phố hỗ trợ 100% lãi suất (Lãi suất để tính hỗ trợ lãi vay là lãi suất huy động tiết kiệm bằng tiền đồng kỳ hạn 12 tháng bình quân của 4 ngân hang thương mại trên địa bàn thành phố, gồm: Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh; Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh công bố hàng tháng, loại trả lãi sau, cộng thêm 2%/năm).
Kể từ ngày Quyết định số 13/2013/QĐ-UBND có hiệu lực (ngày 31 tháng 3 năm 2013) đến ngày 30/3/2015 đã có 2.801 quyết định hỗ trợ lãi vay được phê duyệt, với 7.197 hộ vay, tổng vốn đầu tư 3.199.144 triệu đồng, tổng vốn vay có hỗ trợ lãi vay 1.957.232 triệu đồng, trong đó vay vốn để phát triển sản xuất diêm nghiệp có 264 hộ vay; tổng vốn đầu tư 26.716 triệu đồng; tổng vốn vay có hỗ trợ lãi vay 14.721 triệu đồng.
    5. Kết luận
      Việc thay đổi tập quán sản xuất muối truyền thống của bà con diêm dân huyện Cần Giờ vốn không thể thay đổi trong một thời gian ngắn, đặc biệt là trong nhận thức của bà con diêm dân. Tuy nhiên, từ những hiệu quả và khả năng ứng dụng của mô hình sản xuất muối theo phương pháp kết tinh trên nền ruộng trải bạt và mô hình sản xuất muối bạt gắn với cất trữ nước chạt qua thực tế triển khai đã bước đầu tạo cơ sở vững vàng cho việc nhân rộng hai mô hình sản xuất muối có hiệu quả trên địa bàn huyện Cần Giờ. Qua đó cũng hướng tới mục tiêu sản xuất, chế biến muối tại huyện Cần Giờ đạt chất lượng cung ứng đầu vào cho các ngành công nghiệp, công nghệ thực phẩm trên địa bàn thành phố.
 

Giới Thiệu Chi Cục PTNT TP.HCM

Chi cục Phát triển nông thôn

Chi cục Phát triển nông thôn là cơ quan trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Hồ Chí Minh, chịu sự chỉ đạo, lãnh đạo trực tiếp của Sở Nông nghiệp và PTNT; đồng thời chịu sự chỉ đạo về chuyên môn của Cục Hợp tác xã và PTNT.

xem tiếp

Liên tịch

Chương Trình Liên Tịch với các Đoàn Thể :Chương trình Liên tịch về tăng cường phối hợp chặt chẽ trong sự nghiệp phát triển nông thôn:

Liên Kết web

Danh sách liên kết với các cơ quan, đơn vị liên quan, cơ quan đối tác trong nước.

GO