NÔNG THÔN MỚI Hoạt Động-Tổng Kết Hoạt Động

Một ngày thực tế với nghề đan giỏ trạc

MỘT NGÀY THỰC TẾ VỚI NGHỀ ĐAN GIỎ TRẠC
 
Giỏ trạc – một sản phẩm thủ công có tính thẩm mỹ không cao, trước đây được sử dụng rất nhiều trong việc chứa đựng các loại nông sản, thủy sản như trái cây, rau quả, cá,… Từ khi ngành sản xuất bao bì nhựa phát triển, nhu cầu đối với những chiếc giỏ trạc bình dị không còn được như trước, ngành nghề đan giỏ trạc theo đó cũng gặp nhiều khó khăn và dần bị mai một.
Nghề đan giỏ trạc tại xã Xuân Thới Sơn, huyện Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Vốn là một ngành nghề cha truyền con nối được hình thành từ hơn 50 năm nay, nhưng nghề đan giỏ trạc đang dần bị thu hẹp. Hiện nay, xã Xuân Thới Sơn chỉ còn khoảng 250 hộ còn theo nghề. Mỗi hộ chỉ có 1-2 người tận dụng thời gian nhàn rỗi đan giỏ để kiếm thêm thu nhập, những hộ chuyên làm nghề này rất ít. 
Đến với xã Xuân Thới Sơn, dọc theo các con đường ngõ xóm tại ấp 1, ấp 3, sẽ không khó để thấy hình ảnh những cụ ông tay thoăn thoắt chẻ nang, những cụ bà cặm cụi đan giỏ. Nhìn chiếc giỏ trạc đơn sơ, ai cũng nghĩ quá trình làm ra nó rất đơn giản. Nguyên liệu chủ yếu là cây trúc và một ít cây nứa hoặc cây mun để làm vành. Một chiếc giỏ trạc hình thành phải qua 7 công đoạn: chẻ nang – lách nang – gày – khoanh lên – đương – vô vành – xỏ miệng. Với những từ “chuyên môn” ấy, những ai không làm trong nghề khó có thể hình dung và mô tả được. 
 
Anh Sáng đang thực hiện công đoạn gày
             
      Sản phẩm từ công đoạn gày                    Sản phẩm từ công đoạn khoanh lên
 
Sản phẩm giỏ trạc hoàn chỉnh
Vào thăm gia đình anh Sáng – chị Trang, một trong những gia đình chuyên làm nghề đan giỏ trạc hiếm hoi còn lại tại xã, mới biết quá trình làm kì công là thế nhưng giá thành của sản phẩm rất thấp. Chị Trang cho biết: “Giá cả tùy từng loại, loại lớn thì 30.000 – 32.000 đồng/cái, loại nhỏ nhất thì 4.000 – 5.000 đồng/cái nhưng số lượng giỏ lớn làm không nhiều, chỉ khi có người đặt mới làm”. Mang tiếng “chuyên” là do thu nhập chính của gia đình anh chị từ ngành nghề này là chủ yếu, chứ trong nhà chỉ có anh chuyên chẻ nang và chị chuyên các công đoạn sau, còn các con đã đi làm việc khác. Anh chị cũng thuê thêm 1-2 người già làm phụ và giao nang cho các hộ khác gia công trong những lúc nhàn rỗi với giá tùy theo từng công đoạn (35.000 đồng/trăm cho công đoạn lách nang, gày, khoanh lên và 60.000 đồng/trăm cho công đoạn đương, vô vành, xỏ miệng). Ngoài ra, anh chị còn gom hàng ở những hộ lẻ, đủ số lượng sẽ giao lại cho bạn hàng ở chợ đầu mối Bình Điền. Chị Trang cho biết thêm: “Đương giỏ lấy công làm lời là chủ yếu nhưng cũng có khi lỗ do giá trúc tăng giảm thất thường trong khi giá giỏ chỉ lên xuống 1.000 – 2.000 đồng/cái là cùng. Giá một bó trúc (10 cây) trung bình khoảng 50.000 – 60.000 đồng tùy loại to – nhỏ, già – non. Có khi trúc lên 90.000 – 100.000 đồng/bó, biết là làm sẽ lỗ cả tiền công nhưng vẫn phải làm để giữ mối”.
Anh Sáng nói “làm riết quen rồi!” khi tay anh chảy máu trong quá trình chẻ nang. Tôi hỏi “Tại sao anh không dùng máy chẻ nang, vừa nhanh vừa an toàn?”.  Anh cho biết: “máy chẻ nang làm nhanh thật nhưng cật dập hết, không làm được”. Cật là bộ phận nằm dưới nang của cây trúc, sản phẩm làm từ cật không bền, đẹp bằng từ nang nhưng giá thành rẻ, được người sử dụng ưa chuộng. Vậy mới thấy máy móc không thể làm thay con người, đặc biệt trong những nghề thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ như nghề đan giỏ trạc.
Nghề đan giỏ trạc có tính thẩm mỹ không cao nhưng là ngành nghề truyền thống của xã, đã góp phần tăng thu nhập, tạo việc làm cho nhiều lao động, đặc biệt là phụ nữ và người già. Vì vậy, đây là ngành nghề cần được bảo tồn và phát triển. Xác định rõ vai trò, giá trị của ngành nghề này, ngày 17 tháng 7 năm 2013, Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Quyết định số 3891/QĐ-UBND phê duyệt Đề án bảo tồn và phát triển làng nghề tại thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2013-2015, định hướng đến năm 2020, trong đó giao Ủy ban nhân dân huyện Hóc Môn xây dựng và triển khai dự án bảo tồn và phát triển làng nghề đan giỏ trạc tại xã Xuân Thới Sơn, hy vọng đây sẽ là cơ sở tạo đà phát triển cho ngành nghề này, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của nghề đan giỏ trạc.

Giới Thiệu Chi Cục PTNT TP.HCM

Chi cục Phát triển nông thôn

Chi cục Phát triển nông thôn là cơ quan trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Hồ Chí Minh, chịu sự chỉ đạo, lãnh đạo trực tiếp của Sở Nông nghiệp và PTNT; đồng thời chịu sự chỉ đạo về chuyên môn của Cục Hợp tác xã và PTNT.

xem tiếp

Liên tịch

Chương Trình Liên Tịch với các Đoàn Thể :Chương trình Liên tịch về tăng cường phối hợp chặt chẽ trong sự nghiệp phát triển nông thôn:

Liên Kết web

Danh sách liên kết với các cơ quan, đơn vị liên quan, cơ quan đối tác trong nước.

GO